EKOLOGIA INFORMACJI

Ekologia Informacji

Wstęp

Pojęcie ekologii informacji jest stosunkowo młode (lata 70. XX w.), a jako temat naukowych dociekań jest mało i rzadko eksploatowany, zwłaszcza jeżeli weźmiemy pod uwagę polskojęzyczną część naukowej literatury informatologicznej. Stwarza to zrozumiałem problemy z ustaleniem jednolitej i usankcjonowanej definicji tego pojęcia. Znamiennym niech będzie fakt, iż w najnowszym słowniku z siostrzanej dziedziny pt. Podręczny słownik bibliotekarza wydanym pod koniec 2011 roku definicja ekologii informacji nie została uwzględniona [Czapnik oprac. 2011].

Definicja

Aby ustalić najlepiej i najdokładniej opisujący równoważnik tego terminu, musimy sięgnąć do jednej z prac traktujących o ekologii informacji, a mianowicie do artykułu Wiesława Babika pt. Ekologia informacji. Autor tego artykułu na podstawie definicji zamieszczonej w pracy pt. Information ecology – a viewpoint autorstwa Aleksieja Eryomina zamieścił swoją propozycję definicji omawianego terminu. Czytamy zatem, iż „termin ekologia informacji oznacza sumę ocen jakości, zarządzania, produktów i wartości informacji, jak również ocenę usług i potrzeb informacyjnych”. Dowiadujemy się dalej, że „ekologia informacji to dyscyplina wiedzy, której zadaniem jest odkrywanie praw rządzących przepływem informacji w biosystemach, włącznie z człowiekiem, społeczeństwem, ich wpływem na zdrowie psychiczne, fizyczne i społeczne ludzi oraz rozwijanie odpowiednich metodologii mających na celu kształtowanie środowiska informacyjnego” [Babik 2001, s. 67].

Ta skondensowana definicja nie pozwala w sposób jednoznaczny i całościowy na zrozumienie zasięgu i zakresu zagadnienia, dlatego też niezbędnym będzie omówienie ekologii informacji w sposób bardziej szczegółowy. Wymagać to będzie szerszego, interdyscyplinarnego spojrzenia na omawiane zagadnienie. Ekologia informacji jako przedmiot dociekań naukowych wpisuje się bezpośrednio w zakres szeroko rozumianej informatologii, a ta jako interdyscyplinarna dziedzina nauki czerpie inspiracje (zwłaszcza metodologiczne) z wielu innych dziedzin [Sapa 2009, s. 19-21].

Historia

Geneza ekologii informacji sięga początku lat 70. XX wieku. Wtedy to w Europie Zachodniej, USA oraz Rosji podejmowane zostają badania naukowe dotyczące między innymi radzenia sobie z nadmiarem często nierelewantnej informacji [Babik; Warzybok, dok. elektr.]. Historia ekologii informacji to historia związanych z nią koncepcji, teorii oraz pojęć jakie powstawały przez ostatnie 40 lat. Za twórcę założeń profilaktyki informacyjnej oraz ekologii informacji uważany jest Aleksiej Eryomin [Głowacka, dok. elektr.], który jest również twórcą definicji ekologii informacji [Eryomin 1998]. Nie jest to jednak początek rozważań z zakresu profilaktyki informacyjnej. A za takie możemy już uznać teorię Claude’a E. Shannona z 1948 roku dotyczącą obiektywnej ilości informacji zawartej w komunikacie opartej na probabilistycznym modelu teoretycznym systemu przesyłania informacji [Kulikowski 1978, s. 2]. Jak się szybko okazało rozważania teoretyczne dotyczące ilości informacji znalazły swoje zastosowanie jedynie w ujęciu technologicznym (np. entropia informacji, kompresja danych itp.). Natomiast w wypadku informacji, gdzie istotną rolę odgrywają cechy gramatyczne języka, treść komunikatu, jego cechy semantyczne lub pragmatyczne oraz wartość komunikatu z punktu widzenia odbiorcy model teoretyczny nie znalazł zastosowania [Kulikowski 1978, s. 2].

W artykule z 1978 roku pod tytułem Człowiek i infosfera opublikowanego na łamach miesięcznika popularnonaukowego Problemy, Juliusz Lech Kulikowski proponuje po raz pierwszy pojęcie tytułowej infosfery. Jest to określenie opisujące złożone środowisko informacyjne w którym funkcjonuje człowiek [Kulikowski 1978]. W tak rozumianej przestrzeni informacyjnej będą rozpatrywane zagadnienia związane z ekologią informacji.

Koncepcję o charakterze filozoficznym dotyczącą ekologii informacji przedstawił Rafael Capurro w 1989 roku na Międzynarodowej Konferencji NORDINFO w Kopenhadze. W zaprezentowanym tam artykule Towards an information ecology Capurro jako pierwszy również używa terminu „ekologia informacji[Capurro, dok elektr.]. Koncepcja Capurro zakłada, iż ekologię informacji powinno rozpatrywać się jako „równowagę wypracowaną między ludzkimi myślami a działaniem, uwzględniającą technologie używane przez ludzi komunikowania się i przekazywaniu informacji w otoczeniu” [Babik 2012a, s. 58]. Otoczenie to Capurro nazywa krajobrazem informacyjnym i określa jego trzy wymiary:

  • socjologiczny – w którym informacja jest wytwarzana i rozpowszechniana,
  • historyczny – związany z umieszczeniem informacji w kontekście jej historycznego bogactwa i ograniczeń współczesności,
  • językowy – zakładający rozpatrywanie języka informacji z teoretycznego oraz praktycznego punktu widzenia uwzględniając jej krytyczną ocenę jak również ujawnianie informacji ukrytych, wskazywanie twórców oraz podmiotów odpowiedzialnych za wytworzoną informację [Babik 2012a, s. 58-59].

Z filozoficzną koncepcją Rafaela Capurro związane jest również pojęcie higieny informacyjnej oraz zanieczyszczenia informacyjnego (ang. information pollution). Pierwsze pojęcie to synonim dbałości o informacyjną czystość w celu ochrony społeczeństwa „przed niekompatybilnością systemów informacyjnych, niepełną i celowo zniekształconą informacją oraz niewystarczającym i nieetycznym jej wykorzystaniem” [Babik 2012a, s. 59].

Informacyjne zanieczyszczenie, jako jeden z negatywnych skutków braku równowagi informacyjnej, to przede wszystkim zredukowanie informacji do dobra stricte ekonomicznego z pominięciem jej wartości użytkowej (ang. power pollution), pomijanie kontekstu w jakim dana informacja została wytworzona (ang. message pollution) oraz brak dbałości o skutki wywołane informacją oraz lekceważenie zagrożenia wynikające z tworzenia i dzielenia się nią (ang. historical pollution) [Babik 2012a, s. 59]. Capurro w zanieczyszczeniu informacyjnym postrzega główną przyczynę podziału w tworzącym się społeczeństwie informacyjnym na część bogatą w informację i część w nią ubogą. Sugeruje on również, iż obok harmonizacji relacji między ludźmi a technologią, ochroną informacji, rozpatrywania informacji w szerszym, społecznym kontekście oraz wzmacniania związku informacji z zachowaniami ludzkimi, to właśnie zniesienie wszelkich barier w dostępie do informacji elektronicznej stanowi jedno z głównych zadań ekologii informacji [Capurro, dok. elektr.].

W oparciu o koncepcję human-centered information management Thomas Harold Davenport i Laurence Prusak w pracy pt. Information ecology: mastering the information and knowledge environment (1997) zaproponowali swój model ekologii informacji [Davenport, Prusak 1997]. Davenport i Prusak umiejscawiają ekologię informacji w szeroko rozumianym zarządzaniu informacją skoncentrowanym na człowieku. Autorzy określają zatem ekologię informacji jako sposób w jaki ogół osób w ramach konkretnej organizacji (przedsiębiorstwa) pracuje, rozumie informację oraz nią zarządza mimo czynników zewnętrznych zmieniającej się sytuacji rynkowej [Davenport, Prusak 1997, s. 34]. Koncepcja Davenporta i Prusaka „oddaje” prymat nad informacją i wiedzą człowiekowi, gdyż jest to produkt typowo ludzki, dlatego też tylko przywrócenie człowiekowi należnego miejsca w świecie informacji rokuje powodzenie realizacji koncepcji społeczeństwa wiedzy.

Piotr Chrząstowski w artykule Ekologia informacji (1997) zaprezentował pogląd mający według niektórych badaczy [Babik 2012a, s. 51] charakter postulatu „rewolucji ekologicznej w informatyce”. Chrząstowski stwierdza, iż „możliwość ogarnięcia wielokrotnie większej informacji spowodowała, że ludzie przestali ją szanować”, tym samym środowisko informacyjne człowieka, a także informację musi „podobnie jak przyrodę, (…) zacząć traktować jak swoje środowisko naturalne, w którym przyszło nam żyć, a co za tym idzie, otoczyć ją troską i nie zaśmiecać” [Chrząstowski 1997, dok. elektr.].

Multidyscyplinarna dziedzina wiedzy jaką jest ekologia informacji w 1998 roku doczekała się swojej pierwszej syntetycznej definicji. W artykule Information ecology – viewpoint wspominany na początku Aleksiej Eryomin definiuje znaczenie ekologii informacji dodając przy tym, iż rozwój tej dziedziny może zmienić myślenie ludzi o społecznych oraz ekonomicznych implikacjach upowszechniania się nowych technik komputerowych oraz technologii informacyjnych i komunikacyjnych [Eryomin 1998]. Nie bez przyczyny zatem należy doszukiwać się bezpośredniego związku pomiędzy ekologią informacji a rosnącym wciąż poziomem wykorzystania komputera oraz wspominanych technologii [Babik 2012a].

Małgorzata Pańkowska w artykule o zakresie i specyfice środków stosowanych w obrębie ekologii informacji proponuje nowy termin, a mianowicie infokologię [Pańkowska 1998]. Przy okazji wprowadzenia tej nowej nazwy do informatologicznej nomenklatury, Pańkowska wymienia bardzo pokaźny zestaw cech, jakie powinna posiadać ekologiczna informacja. Wśród nich znajdują się: użyteczność, dostępność, efektywność, adekwatność, kompletność, prawdziwość, poprawność, wiarygodność, wewnętrzna spójność, bezpieczeństwo, weryfikowalność poprawności informacji, unikalność jej wykorzystania, bezbłędność, estetyka i nowoczesność nośnika informacji [Pańkowska 1998, s. 16].

W 1999 roku, Ryszard Tadeusiewicz wprowadza do literatury zagadnienia dwa nowe pojęcia: mgły informacyjnej oraz smogu informacyjnego [Tadeusiewicz 1999]. Pierwsze pojęcie jest synonimem rozdrobnionej, rozproszonej i nieustrukturyzowanej informacji, natomiast smog informacyjny oznacza „duszący” nadmiar bezwartościowej, a nawet „toksycznej” informacji. Oba te pojęcia autor spopularyzował w swojej książce Społeczność internetu osadzając je w szerokim kontekście społeczności użytkowników Sieci globalnej [Tadeusiewicz 2002].

Nowe spojrzenie na ekologię informacji zaproponowały Bonnie A. Nardi oraz Vicki L. O’Day. W pracy z 1999 roku zatytułowanej Information ecologies: Using technology with heart autorki rozpatrują ekologię informacji w kontekście ośrodków informacji i bibliotek [Nardi, O’Day 1999, dok. elektr.]. Co charakterystyczne, Nardi i O’Day używają w tytule liczby mnogiej w stosunku do ekologii (ecologies) traktując je jako systemy lub społeczności (communities) składające się z ludzi, ich zachowania, prezentowanych wartości i technologii, które osadzone są w szczególnym środowisku lokalnym. Według autorek ekologia informacji powinna dążyć do tworzenia miejsc i przestrzeni umożliwiających rozwiązywanie problemów życia codziennego (prywatnych oraz zawodowych), przy wsparciu wszelkich dostępnych technologii pomocnych w procesach decyzyjnych [Nardi, O’Day 1999, dok. elektr.].

Realizacja takiego założenia wymaga pełnej symbiozy pomiędzy czterema elementami tworzącymi ekologie informacji, czyli: ludzi, działań, wartości i technologii. Czynnik ludzki stanowi w tworzeniu ekologii informacji (ecologies) element nadrzędny, jednak ważnym jest, aby jego działania (practices), zwłaszcza w stosunku do nowych technologii (technologies), z jednej strony były nacechowane wysokimi kompetencjami, z drugiej natomiast poprzedzone analizą wszelkich kwestii natury etycznej (values).

Nardi i O’Day wyróżniły pięć podstawowych cech charakteryzujących ekologie informacji. Są to:

  • różnorodność (ang. diversity) – czyli mnogość ludzkich postaw, działań, zachowań, stanowisk, a także różnorodność narzędzi i technologii,
  • koewolucja (ang. coevolution) – będąca procesem wzajemnego przenikania, dopasowywania i wpływania na siebie poszczególnych czynników rozwoju społecznego i technologicznego,
  • charakter systemowy (ang. systemic nature) – polegający na wzajemnych połączeniach, relacjach oraz wpływie pomiędzy poszczególnymi elementami systemu,
  • specyfika miejsca (ang. locality) – determinująca sposoby użycia technologii w zależności od panujących w danym miejscu zasad i norm postępowania,
  • elementy kluczowe (ang. keystone species) – przesądzające o istocie danej ekologii, takie jak konkretne stanowisko pracy lub zawód, niejednokrotnie łączące wszystkie jej elementy [Nardi, O’Day 1999, dok. elektr.; Babik 2012a, s. 61-62].

Idealistyczny model ekologii informacji zaprezentowany przez Bonnie A. Nardi oraz Vicki L. O’Day skupia się na relacjach zachodzącymi pomiędzy ludźmi a narzędziami oraz technologiami informacyjnymi. Zakłada, iż stworzona ekologia (rozumiana przez autorki jako miejsce, np. biblioteka) będzie przestrzenią, w której „wszyscy uczestnicy szczerze chcą się uczyć oraz zdobywać wiedzę w celu współpracy i tworzenia systemu, który w konsekwencji zapewni wszystkim satysfakcję z korzystania z informacji” [Babik 2012a, s. 62]. Taki punkt widzenia zdaje się pomijać fakt, iż nie wszyscy użytkownicy koncentrują się na zdobywaniu wiedzy, a w wielu wypadkach „celem niektórych użytkowników ekologii informacji jest egoistyczne zdobycie dla siebie przewagi, przetrwanie w danym otoczeniu nawet poprzez wykorzystanie pracy innych, często słabszych uczestników” [Babik 2012a, s. 63].

W roku 2001, w recenzowanym czasopiśmie naukowym Zagadnienia Informacji Naukowej pojawia się artykuł Wiesława Babika zatytułowany Ekologia informacji [Babik 2001]. Jak możemy przeczytać we wstępie: „Problematyka ta, prawie do tej pory nie podejmowana w Polsce, jest szczególnie ważna, zwłaszcza z punktu widzenia realizacji w Polsce i w krajach Unii Europejskiej koncepcji społeczeństwa informacyjnego XXI wieku” [Babik 2001, s. 64]. Kontynuację syntezy tego pojęcia oraz rozważania na temat roli ekologii informacji u progu nowego tysiąclecia znajdujemy w kolejnym artykule zatytułowanym Ekologia informacji – wyzwanie XXI wieku opublikowanym w 2002 roku w czasopiśmie Praktyka i Teoria Informacji Naukowej [Babik 2002]. W obu tych pracach autor podjął próbę osadzenia pojęcia ekologii informacji w informatologicznym paradygmacie naukowym, rozpoczynając tym samym dyskusję na temat ekologii informacji w polskiej literaturze naukowej i fachowej.

Filozoficzno-etyczne podejście do zagadnienia ekologii informacji oraz infosfery zaproponował Luciano Floridi. W swoim artykule Information ethics: an environmental approach to the digital divide z 2002 roku Luciano Floridi przedstawił model infosfery uwzględniający zasady etyczne dotyczące pozyskiwania, wymiany i dostępu do informacji. Według Floridiego takie podejście ma być gwarantem etycznego wykorzystywania technik informacyjnych i komunikacyjnych i promocją zrównoważonego rozwoju społeczeństwa informacji i wiedzy [Floridi 2002, s. 40]. Przestrzeganie reguł etycznych przez użytkowników ma sprawić, że infosfera stanie się miejscem „wymiany bezpiecznych i sprawdzonych informacji, w którym zachęca się do komunikacji i współpracy, a wolność słowa gwarantuje dostęp do informacji dla każdego bez wyjątku” [Babik 2012a, s. 59]. Pomimo pewnych podobieństw między koncepcjami Luciano Floridiego a Rafaela Capurro, jak na przykład nacisk na rozpatrywanie środowiska informacyjnego w kontekście zagrożeń środowiska naturalnego, pomiędzy autorami doszło do polemiki. Capurro w artykule On Floridi`s metaphysical foundation of information ecology krytykuje Floridiego za przesadnie ontologiczne podejście do infosfery sugerując tym samym, iż powinna ona stanowić rodzaj autonomicznej rzeczywistości (hyperreality) w sposób niezależny naznaczonej cechami każdego człowieka, które płyną z jego naturalnych potrzeb oraz zachowań informacyjnych [Capurro 2008, dok. elektr.].

We wrześniu 2003 roku w czasopiśmie Internet ukazuje się artykuł Daniela Kotyrasa, ówczesnego wykładowcy na Wydziale Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego, zatytułowany Ekologia informacji [Kotyras 2003]. Autor, jak sam pisze, „dostrzegając (…) lukę” wśród publikacji traktujących o społecznych konsekwencjach dostępu do Internetu decyduje się na opisanie, nadal wtedy jeszcze nowego, pojęcia ekologii informacji. Kotyras pokłada nadzieje w rychłej popularyzacji tego zagadnienia, pisząc we wnioskach: „W moim przekonaniu ekologia informacji w najbliższych latach ma okazję stać się jedną z najprężniejszych dziedzin gospodarki internetowej. Taki wniosek można wysnuć, gdy obserwuje się ewolucję potrzeb informacyjnych użytkowników Internetu. Potrzeby te są coraz częściej ściśle określone i zdefiniowane. Użytkownicy starają się szybko znaleźć niezbędne informacje i nie są zainteresowani przeglądaniem setek bezużytecznych stron, które tylko opóźniają ich pracę” [Kotyras 2003, s. 43]. Chociaż sam artykuł należy rozpatrywać w kategoriach szerokiego ujęcia syntetycznego, to jednak dzięki niemu pojęcia ekologii informacji i infosfery trafiają do o wiele szerszej rzeszy publiczności niż w wypadku publikacji stricte naukowych.

Alternatywnego (wariantywnego) pojęcia dla infosfery dotyczącego środowiska informacyjnego człowieka użył Wiesław Babik w artykule z 2008 roku pt. Sustainable Development of Information Society: Towards Ecology of Information. Chcąc podkreślić znaczenie i rolę człowieka w tym środowisko nazwał ją antropoinfosferą [Babik 2008].

Prace w polskim naukowym środowisku informatologicznym owocują w 2012 roku pierwszą konferencją naukową zorganizowaną w Słupsku z okazji 95. rocznicy powstania Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich pod nazwą Ekologia informacji w środowisku regionalnym. Ukazuje to wagę tej dyscypliny, zwłaszcza w środowisku bibliotekarskim.

Zakres merytoryczny

Pojęcie ekologii informacji z punktu widzenia terminologicznego ma znaczenie metaforyczne. Jest bezpośrednim odniesieniem do nazewnictwa związanego z biologią człowieka i otaczającym go środowiskiem – ekosystemem [Babik 2001, s. 66]. Tak jak istotna dla życia człowieka jest czystość jego środowiska naturalnego, tak w ramach wspomnianej wcześniej infosfery istotna jest czystość środowiska informacyjnego. Przedmiotem rozważań w ramach ekologii informacji są „relacje (sieć powiązań), zachodzące między człowiekiem a informacją, będącą istotnym elementem otaczającego go środowiska informacyjnego, ujawniających się w postaci różnego rodzaju interakcji informacyjnych i komunikacyjnych” [Babik; Warzybok, dok. elektr.]. Oznacza to tym samym, iż ekologia informacji jest dziedziną zajmującą się czystością środowiska informacyjnego człowieka, jego uwarunkowaniami oraz szeroko rozumianą dbałością o to środowisko.

Chcąc dokładnie określić zakres merytoryczny ekologii informacji, należy zastanowić się nad cechami współczesnego środowiska informacyjnego oraz czynnikami, które to środowisko tworzą. Jak pisze Wiesław Babik w artykule Ekologia informacji – wyzwania XXI wieku do czynników mających wpływ na procesy informacyjne człowieka (w ujęciu ekologicznym) należą:

  • „władza,
  • technologie informacyjne,
  • masowe środki przekazu,
  • informacja naukowo-techniczna,
  • drugi człowiek, ludzie,
  • Internet,
  • biblioteki
  • (…)” [Babik 2002, s. 21].

Autor artykułu pozostawił wolne miejsce na końcu tego spisu sugerując tym samym, iż czynników tych może być wiele więcej, zwłaszcza tych nieuświadomionych lub jeszcze nieodkrytych.

Procesy informacyjne człowieka w głównej mierze wiążą się z jego informacyjnymi potrzebami. Przeszkodą w zaspokajaniu tych potrzeb mogą okazać się elementy cechujące współczesne środowisko informacyjne człowieka do których należą:

  • nadmiar informacji,
  • szum informacyjny,
  • informacja nieustrukturyzowana (tzw. mgła informacyjna),
  • problematyczna wartość informacji (tzw. smog informacyjny),
  • niskie kompetencje informacyjne użytkowników (information literacy) [Głowacka, dok. elektr.].

Wszystkie powyższe cechy mieszczące się w zakresie merytorycznym ekologii informacji i stanowiące jej problematykę wymagają szerszego i bardziej szczegółowego omówienia.

Kierunki badań

Zarówno informatologia, jak również ekologia informacji stanowią dziedziny multidyscyplinarne. Obie te dziedziny potrzebują szerokiego spojrzenia metodologicznego jak również szerokiego pola badawczego. W centrum naukowych dociekań obu tych dyscyplin znajdują się człowiek i informacja. Ponadto, w wypadku ekologii informacji przedmiotem rozważań są elementy relacji pomiędzy człowiekiem a informacją w celu zapewnienia zdrowego (ekologicznego) charakteru tych relacji [Babik 2002, s. 23-24]. Determinuje to tym samym charakter pola badawczego zorientowanego na dbałość o podstawowe cechy informacji, czyli: jakość, wiarygodność, kompletność, aktualność, relewancję oraz jej ilość (jednorazową) możliwą do przyswojenia przez człowieka w procesie percepcji informacji.

Twórca profilaktyki informacyjnej, Aleksiej Eryomin, w swoim artykule z 1998 roku zatytułowanym Information ecology – a viewpoint zaproponował kilka głównych kierunków badań związanych z ekologią informacji. Są nimi:

  • badania relewancji pomiędzy informacją a zdrowiem człowieka,
  • badanie potrzeb informacyjnych,
  • identyfikowanie kryteriów ilościowych i jakościowych informacji,
  • badanie wartości informacji,
  • badanie metod przechowywania informacji,
  • badanie procesów przekazywania i recepcji informacji,
  • badanie relewancji,
  • ocena jakości usług informacyjnych,
  • określenia odpowiedzialności za informację i jej skutki społeczne,
  • zarządzanie informacją w miejscu pracy, organizacjach, społeczeństwie [Eryomin 1998; Babik 2002, s. 24].

Wszystkie powyższe kierunki badań mogą stać się pojedynczymi polami badawczymi lub, co w praktyce częściej spotykane, ich swoistym konglomeratem. Naukowe podejście do ekologii informacji wymaga również ustalenia elementów składowych analizowanego zagadnienia. Staje się to szczególnie pomocne przy doprecyzowywaniu zasięgu i zakresu badań. Zaproponowane przez Wiesława Babika i Agnieszkę Warzybok elementy ekologii informacji, opracowane na podstawie książki Józefa Oleńskiego Elementy ekonomiki informacji [Oleński 2000], stanowią równocześnie praktyczny katalog zagadnień, wokół których zorientowany jest informatologiczny proces badawczy. Elementami tymi są:

  • strategia informacyjna – dotycząca przeznaczenia informacji,
  • polityka informacyjna – czyli odpowiedzialność rządu za zarządzanie informacją,
  • kultura informacyjna – oraz wewnętrzna i zewnętrzna wartość informacji,
  • pracownicy informacji – profesjonaliści w szeroko rozumianym zarządzaniu informacją,
  • proces informacyjny – złożony z kolejnych etapów zarządzania informacją,
  • architektura informacji – związana ze strukturą i lokalizacją informacji oraz budową modelu otoczenia informacyjnego [Babik, Warzybok dok. elektr.].

Jak twierdzi Józef Oleński najbardziej odczuwalnym praktycznym problemem związanym z informacją jest brak naukowo uzasadnionych norm dotyczących jej jakości oraz brak jasnej i zdecydowanej polityki względem informacji zbędnej i nieaktualnej. Oleński szansy na opanowanie natłoku informacji oraz metody diagnozy jej jakości i przydatności upatruje w podejściu normatywnym [Oleński 2000, s. 82]. Jest to jednak stricte ekonomiczne ujęcie problematyki informacji i w szerszym kontekście badawczym, zwłaszcza dotyczącym użytkowników informacji, może okazać się bezużyteczne. Nie zmienia to jednak faktu, iż ekologia informacji jako dziedzina wiedzy, aby była skuteczna i owocna w ramach prowadzonych badań, wymaga stworzenia szczegółowego metodologicznego elementarza.

Bibliografia:

Babik, Wiesław (2001). Ekologia informacji. Zagadnienia Informacji Naukowej nr 2(78), s. 64-70.
Babik, Wiesław (2002). Ekologia informacji – wyzwanie XXI wieku. Praktyka i Teoria Informacji Naukowej i Technicznej nr 1(37) s. 20-25.
Babik, Wiesław (2008). Sustainable Development of Information Society: Towards an Ecology Information. Geomatics and Environmental Engineering vol. 2, no. 1, s. 13-24.
Babik, Wiesław (2012a). Ekologia informacji katalizatorem równoważenia rozwoju społeczeństwa informacji i wiedzy. Zagadnienie Informacji Naukowej nr 2(100), s. 48-65.
Babik, Wiesław; Agnieszka Warzybok. O niektórych zjawiskach towarzyszących odbiorowi informacji: percepcja informacji w świetle ekologii informacji [dok. elektr.]. http://www.up.krakow.pl/ktime/ref2008/ babik.pdf [odczyt: 31.08.2013].
Capurro, Rafael (2008). On Floridi`s metaphysical foundation of information ecology. [dok. elektr.]. http://www.capurro .de/floridi.html [odczyt: 31.08.2013].
Capurro, Rafael. Towards an information ecology. [dok. elektr.]. http://www.capurro.de/nordinf.htm [odczyt: 31.08.2013].
Chrząstowski, Piotr (1997). Ekologia informacji. Teleinfo On-Line. Przegląd Rynku Informatyki i Telekomunikacji [dok. elektr.]. http://www.teleinfo.com.pl/ti/1997/07/f05.html [odczyt: 27.06.2002].
Czapnik, Grzegorz; Zbigniew Gruszka oprac. (2011). Podręczny słownik bibliotekarza. Warszawa: Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, 612 s.
Davenport, Thomas H., Laurence Prusak (1997). Information ecology. Mastering Informational Knowledge Environment. New York, Oxford: Oxford University Press US, 255 s.
Eryomin Aleksiej L. (1998). Information ecology – a viewpoint. International Journal of Environmental Studies: Sections A&B No ¾ p. 241-253.
Floridi, Luciano (2002). Information ethics: an environmental approach to the digital divide. Philosophy in the Contemporary World vol 9. No. 1, p. 39-46.
Głowacka, Ewa. Ekologia informacji – sposób na choroby informacyjne? [dok. elektr.]. http://konferencja.biblio. cm.umk.pl/fileadmin/pelne_teksty/nowy__ekologia_inf..doc [odczyt: 31.08.2013].
Kotyras, Daniel (2003). Ekologia informacji. Internet: pierwszy polski magazyn użytkowników sieci Internet nr 9, s. 41-43.
Kulikowski, Juliusz L. (1978). Człowiek i infosfera. Problemy nr 3(384), s. 2-6.
Nardi, Bonnie; Vicki L. O`Day (1999). Information ecologies: Using technology with heart [dok. elektr.]. http://wolff-tfw-fall07.pbworks.com/f/nardi-ecologies-1999.pdf [odczyt: 31.08.2013].
Oleński, Józef (2000). Elementy ekonomiki informacji: podstawy ekonomiczne informatyki gospodarczej. Warszawa: Uniwersytet Warszawski. Wydział Nauk Ekonomicznych. Katedra Informatyki Gospodarczej i Analiz Ekonomicznych, 522 s.
Pańkowska, Małgorzata (1998). Infokologia – ekologia informacji: zakres i specyfika środków. Firma i Rynek nr 7, s. 15-21.
Sapa, Remigiusz (2009). Metodologia badań obszaru pośredniczenia w komunikacji naukowej z perspektywy nauki o informacji. Kraków: Wydaw. UJ, 210 s.
Tadeusiewicz, Ryszard (1999). Smog informacyjny. Prace Komisji Zagrożeń Cywilizacyjnych. Polska Akademia Umiejętności T.2, s. 97-107.
Tadeusiewicz, Ryszard (2002). Społeczność internetu. Warszawa: Akademicka Oficyna Wydawnicza Exit, 302 s.

Więcej szczegółowych informacji dotyczących zagadnienia ekologii informacji opisanych zostało w osobnych artykułach.

Nadmiar informacji

Nadmiar informacji

Szum informacyjny

Szum informacyjny

Stres informacyjny

Stres informacyjny

Niskie kompetencje informacyjne

Niskie kompetencje informacyjne

Bariery informacyjne

Bariery informacyjne

Infosfera

Infosfera

Komentarze zamknięte.